Con ốm liên tục từ khi đi nhà trẻ: bình thường hay đáng lo?

Con bạn đi nhà trẻ được hai tháng thì ốm năm lần. Sổ mũi chưa dứt đã ho, ho chưa hết lại sốt. Ở nhà có người nói khéo “ngày xưa nuôi ở nhà có bao giờ ốm thế này”, và bạn bắt đầu thấy mình có lỗi, rồi nghĩ đến chuyện cho con nghỉ học. Trước khi quyết định điều đó, có ba lý do bạn nên biết.

1. Hai tháng đi lớp, năm lần ốm

Chị Vy muốn đi làm lại mà không phải ngày nào cũng thấp thỏm chờ điện thoại của cô giáo. Chị cũng muốn em bé sắp chào đời trong bụng được an toàn.

Bé Sóc nhà chị 20 tháng tuổi, đi nhà trẻ được hai tháng thì ốm năm lần. Sổ mũi chưa dứt đã ho, ho chưa hết lại sốt. Cái vòng ấy cứ nối nhau không có khoảng nghỉ.

Bà nội trách khéo: “Ngày xưa nuôi ở nhà có bao giờ ốm thế này.” Chị Vy vừa mệt vừa thấy mình có lỗi, rồi bắt đầu nghĩ đến chuyện cho con nghỉ học.

2. Con quỷ lớn nhất: cảm giác “mình chăm con kém”

Con quỷ lớn nhất trong câu chuyện này không phải virus. Đó là cảm giác mình chăm con kém — một cảm giác dai dẳng, âm thầm, và gần như mẹ nào cũng từng trải qua.

Đi kèm với nó là một niềm tin sai: “con ốm nhiều là do yếu, phải uống gì đó cho khỏe”. Từ niềm tin đó, nhiều gia đình bước vào vòng thuốc bổ, rồi kháng sinh, rồi thuốc truyền tay — mỗi thứ một ít, không thứ nào giải quyết được gốc rễ.

3. Buổi khám: xếp lại các đợt ốm theo thời gian

Hôm khám cho Sóc, việc đầu tiên tôi làm không phải là soi. Tôi hỏi chị Vy từng đợt một: đợt này bắt đầu thế nào, kéo dài mấy ngày, con có sốt lại sau khi đỡ không, có kéo tai không.

Xếp năm đợt ốm ra theo thời gian, một quy luật hiện ra khá rõ. Rồi tôi soi mũi, họng và tai cho con, cho chị cùng nhìn màn hình. Đến lúc ấy chị mới nói: “Hóa ra con em không ốm lung tung. Nó cứ đi theo đúng một đường.”

4. Sự thật: ở tuổi này, ốm nhiều khi mới đi trẻ là chuyện thường gặp

Ở phòng khám, tôi hay giải thích cho các mẹ ba lý do khiến trẻ tuổi nhà trẻ hay ốm:

1. Miễn dịch nhận từ mẹ đã giảm dần, trong khi miễn dịch của chính con thì đang được xây dựng.
2. Môi trường nhà trẻ, nhất là trong 6–8 tháng đầu đi học: con gặp rất nhiều virus mới, “nhiễm hết con virus này đến con khác”.
3. VA phát triển mạnh ở tuổi này, làm hẹp đường thở phía sau mũi. Dịch dễ ứ lại, nên con ngạt lâu hơn, ho lâu hơn.

Đó cũng là lý do ở phòng khám, trẻ em quay lại khám trung bình 3,5 lần — nhiều gấp hơn hai lần người lớn. Con của chị không phải là ngoại lệ, và chị không phải là người mẹ duy nhất ngồi ở chiếc ghế đó với cảm giác có lỗi.

Và một câu tôi hay nói với các gia đình có hai con nhỏ: “Bé thứ nhất chính là nhà trẻ của bé thứ hai.” Anh chị đi học sẽ mang virus về cho em — đó là lý do nhà có em bé sơ sinh cần một nếp sinh hoạt riêng.

Đọc thêm: Con đi nhà trẻ ốm tái lại: con đang tự xây hàng rào miễn dịch

5. Những tuần khó khăn khi đổi nếp

Chị Vy quyết định không cho con nghỉ học, nhưng thay đổi cách làm.

Tuần đầu mọi thứ khá rối: về đến nhà là con lao đến ôm mẹ, bà thì muốn bế cháu ngay. Cả nhà phải tập một “nghi thức” mới, và không phải ai cũng vui vẻ với nó ngay lập tức.

Rồi con lại sổ mũi. Nhưng lần này chị không hoảng. Chị theo dõi các mốc đã được dặn và đưa con đi khám đúng lúc, thay vì đợi đến khi con sốt cao mới cuống lên.

6. Cảnh báo: khi nào cần đưa con đi khám ngay

Ốm nhiều là chuyện thường gặp, nhưng những dấu hiệu dưới đây thì không được chờ:

Đọc thêm: Bản đồ Cờ đỏ: khi nào cần bế con đi cấp cứu ngay

7. Vài tháng sau: ít đợt kéo sang tai hơn

Mấy tháng sau, Sóc vẫn có những đợt sổ mũi — điều đó không biến mất. Nhưng ít đợt kéo sang tai hơn, và quan trọng hơn: chị Vy không còn hoảng mỗi lần con hắt hơi.

Bà nội cũng đổi giọng sau khi được bác sĩ giải thích trực tiếp. Còn em bé mới sinh thì được cả nhà giữ an toàn bằng cái nghi thức “về nhà trước tiên phải rửa”.

Ba việc cả nhà làm được:

1. Tiêm phòng đầy đủ theo lịch.
2. Khám sớm khi có dấu hiệu bệnh lan xuống phổi hoặc lên tai — đừng đợi con nặng mới đi.
3. Dinh dưỡng, ngủ đủ và vệ sinh mũi đúng cách.

8. Câu hỏi thường gặp về trẻ đi nhà trẻ hay ốm

8.1. Con đi nhà trẻ ốm liên tục, có nên cho nghỉ học không?

Không có câu trả lời chung cho mọi gia đình, nhưng cho nghỉ học thường chỉ trì hoãn chứ không giải quyết: con sẽ gặp những virus đó vào lúc khác. Điều đáng làm hơn là giảm số đợt nặng và phát hiện sớm biến chứng. Nếu con có bệnh nền hoặc đang có vấn đề cần theo dõi riêng, hãy hỏi bác sĩ khám cho con.

8.2. Trẻ hay ốm có phải do sức đề kháng kém không?

Phần lớn không phải. Ở tuổi nhà trẻ, con ốm nhiều chủ yếu vì liên tục gặp virus mới trong môi trường đông trẻ, cộng với đặc điểm VA phát triển mạnh ở tuổi này. Điều đáng theo dõi là con có biến chứng không, con có lên cân và phát triển bình thường không — chứ không phải đếm số đợt ốm.

8.3. Có nên cho con uống thuốc bổ, tăng đề kháng không?

Dinh dưỡng đủ, ngủ đủ và tiêm phòng đầy đủ là những thứ có giá trị rõ ràng. Với các sản phẩm bổ sung, mẹ nên hỏi bác sĩ khám cho con trước khi dùng kéo dài, và đừng để chúng thay thế việc đi khám khi con có dấu hiệu bất thường.

8.4. Bao lâu thì con bớt ốm?

Thường là sau giai đoạn đầu đi lớp, khi con đã gặp qua nhiều loại virus phổ biến. Với các đợt viêm tai, số đợt cũng giảm dần khi con lớn lên và vòi nhĩ thay đổi về hình dạng. Đây là một giai đoạn, không phải một tình trạng cố định.

8.5. Nhà có em bé sơ sinh thì làm sao để anh chị không lây cho em?

Áp dụng “nghi thức về nhà”: tắm và thay quần áo trước, rửa tay và vệ sinh mũi rồi mới chơi với em, hạn chế hôn hít em khi đang sổ mũi, giữ nhà không khói thuốc. Không thể ngăn hết, nhưng giảm được đáng kể — và với trẻ sơ sinh thì mỗi lần tránh được đều đáng giá.

Đặt lịch khám Tai Mũi Họng tại Long Biên

Nếu ông bà trong nhà còn lo lắng, mẹ có thể đưa ông bà cùng đi khám để bác sĩ giải thích trực tiếp: vì sao lần này chưa cần kháng sinh, khi nào thì cần đi viện. Anh chị hãy đặt lịch khám để được sắp xếp thời gian thong thả hơn.

Phòng khám Tai Mũi Họng Bác Sĩ Hiệu Long Biên
Địa chỉ: 441A Đường Bát Khối, Long Biên, Hà Nội
Hotline / Zalo: 0378 264 456 – 0395 264 456

Người biên soạn

ThS.BS Phùng Tiến Hiệu

Bác sĩ chuyên khoa Tai – Mũi – Họng, 19 năm kinh nghiệm, từng công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Hiện là Giám đốc Phòng khám Tai Mũi Họng Bác sĩ Hiệu Long Biên.

Xem thêm về bác sĩ →