Chào mẹ, tôi là ThS.BS Phùng Tiến Hiệu, chuyên khoa Tai Mũi Họng. Tôi hiểu rằng tiếng ho của con lúc nửa đêm là âm thanh khiến cha mẹ mất bình tĩnh nhất — nỗi sợ \”viêm phổi\” hay \”nhập viện\” luôn thường trực.
Dưới đây là bản hướng dẫn súc tích giúp mẹ phân biệt khi nào chỉ cần theo dõi và khi nào cần đưa con đi khám ngay.
1. Đừng coi \”Ho\” là kẻ thù
Mẹ hãy nhớ: ho là một phản xạ có lợi. Nó giống như một \”người gác cổng\” hay \”cây chổi lớn\” giúp tống đờm, virus và bụi bẩn ra ngoài để làm sạch đường thở.
- Tại sao con ho nhiều về đêm? Khi nằm xuống, dịch mũi dễ chảy ngược xuống họng (chảy dịch mũi sau), gây kích ứng làm con ho nhiều hơn. Không khí đêm khô lạnh cũng khiến đường thở nhạy cảm của bé dễ bị kích thích.
- Đờm xanh, đờm vàng có phải là nặng? Không hẳn. Màu xanh thường là xác của các tế bào miễn dịch sau khi \”chiến đấu\” với virus, không nhất thiết là do vi khuẩn hay cần dùng kháng sinh ngay.
2. \”La bàn\” theo dõi con: THỞ – CHƠI – ĂN
- THỞ: Nếu con ho nhưng giữa các cơn vẫn thở êm, không gắng sức thì mẹ có thể yên tâm.
- CHƠI: Con vẫn cười, vẫn đòi đồ chơi và nhanh nhẹn là dấu hiệu con còn nhiều năng lượng dự trữ.
- ĂN: Con vẫn bú, uống nước và đi tiểu đều nghĩa là con chưa mất nước và đủ \”nhiên liệu\” để chiến đấu với virus.
3. Chăm sóc con tại nhà đúng cách
Mục tiêu là giúp con dễ chịu để cơ thể tự hồi phục, chứ không phải \”dập tắt\” cơn ho bằng mọi giá:
- Bù nước: Cho con uống ít một, nhiều lần (nước, sữa, Oresol). Nước giúp loãng đờm để con dễ tống ra ngoài.
- Làm sạch mũi: Rửa mũi bằng nước muối sinh lý trước khi ăn và ngủ để giảm lượng dịch chảy xuống họng.
- Giữ ẩm: Dùng máy tạo ẩm hoặc giữ phòng thông thoáng, tránh khói thuốc và bụi bẩn.
- KHÔNG tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không tự mua kháng sinh hay thuốc ho mạnh cho trẻ nhỏ khi chưa có chỉ định, vì có thể gây giữ đờm lại trong phổi.
4. Khi nào cần đưa con đi khám ngay (Bản đồ Cờ đỏ)
- Khó thở: Thở rất nhanh, ngực rút lõm, môi tím tái.
- Ý thức: Li bì, gọi không tỉnh, co giật.
- Nghi hóc dị vật: Đang ăn/chơi bỗng ho sặc sụa, tím tái.
- Mất nước nặng: 6–8 giờ không tiểu, mắt trũng, khóc không nước mắt.
- Bé dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
- Sốt cao 39–40°C không hạ hoặc sốt kéo dài trên 3 ngày.
- Tai đau, chảy mủ hoặc bỏ bú, nôn mọi thứ.
- Trực giác của mẹ: nếu mẹ cảm thấy bất an, hãy đưa con đi khám.
Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đưa người bệnh tới cơ sở y tế để được bác sĩ trực tiếp thăm khám.