Đau tai sau chuyến bay: Nữ du khách Úc và nỗi sợ “liệu tai tôi có chịu nổi chuyến bay tiếp theo?”

Có những cơn đau không đến từ một căn bệnh nặng, nhưng lại đủ sức phá hỏng cả một chuyến đi. Với Ellen — một nữ du khách đến từ Australia, cơn đau tai dai dẳng suốt 3 ngày sau khi máy bay hạ cánh xuống Nội Bài đã biến kỳ nghỉ mơ ước thành những ngày thấp thỏm lo âu.

Điều cô sợ nhất không phải là cơn đau hiện tại, mà là câu hỏi: “Liệu tai tôi có chịu nổi chuyến bay tiếp theo?” — chuyến bay vào Hồ Chí Minh chỉ còn cách 2 ngày. Đây là câu chuyện về đau tai do chênh lệch áp suất khi đi máy bay, và về một điều tôi luôn tin: đôi khi, thứ bệnh nhân cần nhất không phải là thuốc, mà là được hiểu.

1. Vị khách đặc biệt đến từ Australia

Ellen bước vào phòng khám với vẻ lo âu hiện rõ trên gương mặt. Cô đến Việt Nam để du lịch, nhưng ngay sau khi máy bay hạ cánh xuống sân bay Nội Bài, một bên tai của cô bắt đầu đau nhức, ù đặc và cảm giác như bị bịt kín.

Ba ngày trôi qua, cơn đau không hề thuyên giảm. Ở một đất nước xa lạ, không có người thân bên cạnh, lại không nói được tiếng bản địa — nỗi lo của cô nhân lên gấp nhiều lần so với một bệnh nhân thông thường.

2. Nỗi sợ lớn nhất: chuyến bay kế tiếp chỉ còn 2 ngày

Khi tôi hỏi điều gì khiến cô lo lắng nhất, Ellen không nói về cơn đau. Cô nói về chuyến bay đi Hồ Chí Minh chỉ còn cách 2 ngày.

Trong đầu cô là một viễn cảnh đáng sợ: nếu chỉ một lần hạ cánh đã khiến tai đau đến thế, thì khi máy bay lại tiếp tục thay đổi độ cao, liệu tai cô có tổn thương nặng hơn không? Liệu cô có phải hủy chuyến, hủy cả hành trình?

Đó là một áp lực tâm lý rất thật. Và tôi hiểu rằng: nếu chỉ kê đơn thuốc rồi để cô ra về, tôi mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề.

3. Thử thách: khi rào cản không chỉ là bệnh, mà là ngôn ngữ

Thực tế, việc truyền tải kiến thức y khoa cho người Việt vốn đã gặp nhiều khó khăn — bởi tai giữa, vòi nhĩ, áp suất là những khái niệm trừu tượng mà mắt thường không nhìn thấy được. Nhưng giải thích cặn kẽ những điều đó cho một người nước ngoài, bằng một ngôn ngữ khác, lại là thử thách lớn hơn gấp bội.

Tôi hiểu rằng nếu cô ấy không thực sự hiểu chuyện gì đang xảy ra bên trong tai mình, thì nỗi hoang mang sẽ không bao giờ tan biến — dù cơn đau có dịu đi.

4. Vì sao máy bay lại làm tai chúng ta đau?

Tôi đưa Ellen đến trước màn hình, mở sơ đồ giải phẫu tai và phân tích từng bước:

• Tai giữa là một khoang kín, nằm ngay sau màng nhĩ. Nó thông với vùng mũi họng qua một đường ống nhỏ gọi là vòi nhĩ (vòi Eustachian).
• Nhiệm vụ của vòi nhĩ là cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài. Bình thường, mỗi khi ta nuốt hoặc ngáp, vòi nhĩ hé mở và không khí ra vào để cân bằng.
• Khi máy bay cất cánh và đặc biệt là lúc hạ cánh, áp suất bên ngoài thay đổi rất nhanh, ép lên màng nhĩ.
• Nếu vòi nhĩ thông thoáng, nó sẽ mở ra và cân bằng kịp — tai chỉ hơi ù rồi hết.
• Nhưng nếu vòi nhĩ đang phù nề, tắc nghẽn (do cảm cúm, viêm mũi dị ứng, viêm xoang), áp suất không cân bằng được. Màng nhĩ bị kéo căng, tai giữa có thể tụ dịch — gây đau, ù, đầy tai và nghe kém.

Tình trạng này có tên gọi là chấn thương áp lực tai (barotrauma). Và điều quan trọng nhất tôi muốn Ellen hiểu: cơn đau của cô không phải là dấu hiệu tai đang hỏng, mà là hệ quả của một cái vòi nhĩ chưa thông. Khi vòi nhĩ được xử lý, mọi thứ sẽ khác.

5. Sự kiên nhẫn phá bỏ rào cản

Tôi đã phải huy động toàn bộ kinh nghiệm chuyên môn của mình để diễn giải những khái niệm y khoa phức tạp thành thứ ngôn ngữ đơn giản nhất, kèm hình ảnh trực quan, kèm cả động tác tay minh họa.

Và rồi điều kỳ diệu đã xảy ra — không phải từ một loại thuốc nào, mà từ sự thấu hiểu. Khi Ellen nắm được nguyên nhân và biết chính xác mình cần làm gì, vẻ căng thẳng trên gương mặt cô dần giãn ra. Cô gật đầu liên tục, rồi bật cười.

6. Nên và không nên làm gì để tai không “hành” bạn khi bay

Những việc NÊN làm:

• Chủ động nuốt nước bọt, ngáp, nhai kẹo cao su hoặc uống từng ngụm nước trong lúc máy bay cất cánh và hạ cánh — để vòi nhĩ được mở ra thường xuyên.
• Không ngủ khi máy bay đang hạ cánh, vì lúc ngủ ta không nuốt, vòi nhĩ không mở.
• Áp dụng nghiệm pháp Valsalva: bịt mũi, ngậm miệng và thổi hơi ra thật nhẹ nhàng để đẩy khí lên vòi nhĩ.
• Với trẻ nhỏ: cho bú bình hoặc ngậm ti giả lúc máy bay lên xuống.
• Nếu đang bị ngạt mũi, cảm cúm mà buộc phải bay, hãy hỏi bác sĩ về thuốc xịt mũi phù hợp dùng trước chuyến bay.

Những việc KHÔNG nên làm:

• Không tự mua thuốc nhỏ tai để mong “thông tai” — vấn đề nằm ở vòi nhĩ và tai giữa, tức là phía sau màng nhĩ, thuốc nhỏ tai không thể chạm tới.
• Không ngoáy tai, nhét bông hay dùng nến xông tai để cố làm tai hết ù.
• Không thổi Valsalva quá mạnh — có thể gây tổn thương màng nhĩ.
• Không tặc lưỡi bỏ qua nếu cơn đau kéo dài nhiều ngày kèm nghe kém.

7. Cái kết: nụ cười thay cho vẻ lo âu

Ellen rời phòng khám với tâm thế hoàn toàn khác lúc bước vào: không còn hoang mang, mà đã hiểu rõ chuyện gì đang xảy ra với tai mình, biết mình cần làm gì trước chuyến bay kế tiếp, và quan trọng nhất — biết rằng mình không có gì phải sợ hãi.

Ca khám này một lần nữa khẳng định điều tôi luôn tâm niệm: trong y nghiệp, sự thấu hiểu và kết nối với bệnh nhân cũng quan trọng không kém việc điều trị triệu chứng. Rào cản lớn nhất chưa chắc đã là ngôn ngữ, mà là việc người bệnh không hiểu chuyện gì đang xảy ra trong cơ thể mình.

8. Câu hỏi thường gặp về đau tai khi đi máy bay

Vì sao đi máy bay lại bị đau tai?

Do chênh lệch áp suất. Khi máy bay lên hoặc xuống, áp suất bên ngoài thay đổi nhanh trong khi tai giữa là khoang kín. Nếu vòi nhĩ (ống nối tai giữa với mũi họng) bị tắc do cảm cúm hay viêm mũi, áp suất không cân bằng kịp, màng nhĩ bị kéo căng và gây đau, ù, nghe kém.

Đau tai sau chuyến bay bao lâu thì hết?

Trường hợp nhẹ thường tự hết trong vài giờ đến 1–2 ngày. Nếu cơn đau kéo dài quá vài ngày, kèm ù tai hoặc nghe kém không giảm, rất có thể tai giữa đã tụ dịch — cần được bác sĩ nội soi kiểm tra thay vì tiếp tục chờ đợi.

Đang đau tai có nên tiếp tục đi máy bay không?

Nên đi khám trước chuyến bay để được đánh giá. Nếu vòi nhĩ vẫn đang tắc, bay tiếp có thể làm cơn đau nặng hơn. Ngược lại, khi được xử lý đúng và biết cách cân bằng áp suất, phần lớn trường hợp vẫn bay bình thường được — như trường hợp của Ellen.

Làm sao để không bị đau tai khi máy bay cất và hạ cánh?

Hãy nuốt nước bọt, ngáp hoặc nhai kẹo cao su liên tục trong lúc máy bay lên xuống; tránh ngủ khi hạ cánh; có thể áp dụng nghiệm pháp Valsalva (bịt mũi, ngậm miệng, thổi hơi nhẹ). Nếu đang ngạt mũi, nên hỏi bác sĩ trước khi bay.

Khi nào đau tai sau chuyến bay cần đi khám ngay?

Hãy đi khám ngay nếu bạn có: đau tai dữ dội hoặc kéo dài nhiều ngày, nghe kém rõ rệt, ù tai không giảm, chảy dịch hoặc máu ở tai, chóng mặt — mất thăng bằng.

Đặt lịch khám Tai Mũi Họng tại Long Biên

Nếu bạn đang bị đau tai, ù tai sau chuyến bay, hoặc sắp có một hành trình dài mà tai vẫn chưa ổn, đừng để nỗi lo làm hỏng chuyến đi của mình. Anh chị hãy đặt lịch khám để được bác sĩ trực tiếp nội soi và giải thích cặn kẽ tình trạng của mình.

Phòng khám Tai Mũi Họng Bác sĩ Hiệu Long Biên
Địa chỉ: 441A Bát Khối, Long Biên, Hà Nội
Hotline / Zalo: 0378 264 456