Mỗi tuần tại phòng khám Tai Mũi Họng Long Biên, tôi đều ngồi trước những ông bố bà mẹ đang tự trách mình. Có một người mẹ từng lướt điện thoại cho tôi xem danh sách toa thuốc dày đặc: \”Bác ơi, có phải bác sĩ trước chữa không khỏi hẳn hay sao mà con cứ ốm đi ốm lại thế này? Hay là em nuôi con sai cách ạ?\”.
Tôi muốn nói với bạn điều đầu tiên: Bạn không làm gì sai cả. Con bạn ốm không phải vì bạn vụng hay sữa chưa đủ tốt, mà vì cơ thể con đang làm đúng chức năng của nó: xây dựng hệ miễn dịch từng bước một.
1. Tại sao đi nhà trẻ lại là \”mùa ốm vặt\”?
Hãy hình dung hệ miễn dịch của trẻ như một cuốn sổ tay trắng tinh. Mỗi loại virus mới con gặp là một \”gương mặt lạ\”. Ở nhà, con gặp rất ít gương mặt này. Nhưng khi vào nhà trẻ, con tiếp xúc với hàng chục bạn nhỏ, mỗi bạn mang theo những loại virus khác nhau.
Chính những ngày con sốt, ho, sổ mũi là lúc cơ thể đang \”ghi chép\” vào sổ: \”À, loại virus này đây, lần sau gặp mình sẽ xử lý nhanh hơn\”. Việc trẻ 1–3 tuổi viêm nhiễm hô hấp trên nhiều lần trong năm đầu đi học là hiện tượng thường gặp và nằm trong vùng bình thường.
2. \”Chữa mãi không khỏi\” và cái bẫy kháng sinh
Nhiều cha mẹ tin rằng cứ ốm là phải dùng kháng sinh mạnh mới \”dứt\” điểm. Nhưng thực tế:
- Sai loại \”chìa khóa\”: Phần lớn các đợt ốm vặt là do virus. Kháng sinh chỉ diệt được vi khuẩn, không diệt được virus và cũng không phải là thuốc hạ sốt.
- Các đợt ốm nối đuôi: Cảm giác \”ốm không dứt\” thực chất thường là nhiều đợt virus khác nhau nối đuôi nhau. Con vừa hết đợt này lại gặp con virus khác ở lớp.
Tại phòng khám của mình, tôi luôn kiên định với tư duy: tìm đúng nguyên nhân trước khi kê đơn và hạn chế tối đa lạm dụng kháng sinh. Một bác sĩ giỏi không phải là người kê đơn \”nặng đô\”, mà là người giúp con đi qua đợt ốm an toàn mà không cần những can thiệp y tế không cần thiết.
3. \”Thước đo\” chuẩn: THỞ – CHƠI – ĂN
Thay vì dán mắt vào nhiệt kế, tôi hướng dẫn phụ huynh chấm điểm con qua bộ tiêu chí:
- THỞ: Con thở êm hay gấp? Có rút lõm lồng ngực không?
- CHƠI: Sau khi hạ sốt, con có tỉnh táo, tương tác và chơi đùa không?
- ĂN: Con có bú được, uống được và giữ được nước trong người không?
Ghi nhớ: Một em bé sốt 39 độ nhưng vẫn chạy chơi thường an tâm hơn một em bé sốt 38 độ nhưng nằm li bì, bỏ bú.
4. Cảnh giác với biến chứng Viêm tai giữa
Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ nối từ mũi họng lên tai nằm ngang và ngắn, khiến dịch dễ ứ ngược lên gây viêm tai sau mỗi đợt cảm. Lưu ý quan trọng: sau khi con khỏi viêm tai, bạn cần đưa con đi soi lại tai sau 4–6 tuần để chắc chắn dịch ứ đã rút hết hoàn toàn, tránh ảnh hưởng đến thính lực và khả năng học nói của con.
5. Khi nào \”tái đi tái lại\” là bất thường?
Nếu giữa các đợt ốm, con hoàn toàn khỏe mạnh, tăng cân đều thì bạn có thể yên tâm. Tuy nhiên, hãy đưa con đi đánh giá sâu hơn nếu có các dấu hiệu \”nền\” sau:
- Ngủ ngáy, thở miệng thường xuyên.
- Nghe kém, chậm nói hơn bạn cùng lứa.
- Chậm tăng cân hoặc sút cân.
Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đưa người bệnh tới cơ sở y tế để được bác sĩ trực tiếp thăm khám.