Chào các mẹ, tôi là ThS.BS Phùng Tiến Hiệu – Giám đốc chuyên môn Phòng khám Tai Mũi Họng Long Biên. Đã bao giờ các mẹ thức trắng đêm, tay cầm chiếc nhiệt kế hiện con số 39, 40 độ mà tim đập thình thịch vì sợ chưa?
Có một sự thật tôi muốn chia sẻ để các mẹ \”thở phào\” hơn: Sốt không phải là kẻ thù, và con số trên nhiệt kế không phải là thứ quan trọng nhất bạn cần nhìn.
1. Hãy coi sốt là \”người bạn\” của con
Nhiều mẹ thấy con nóng là muốn \”dập\” sốt ngay lập tức. Nhưng thực ra, sốt là cách hệ miễn dịch bật báo động để chống lại vi khuẩn, virus. Hãy tưởng tượng cơ thể con như một ngôi nhà có hệ thống báo cháy thông minh: khi có kẻ lạ xâm nhập, bộ não tăng nhiệt độ lên để làm môi trường sống của chúng khắc nghiệt hơn, đồng thời giúp đội quân \”cứu hỏa\” (tế bào miễn dịch) hoạt động mạnh mẽ hơn.
Ghi nhớ: Ngọn lửa to hơn không có nghĩa là đám cháy nguy hiểm hơn. Điều quan trọng là \”ngôi nhà\” (cơ thể con) có còn vững hay không.
2. Đừng nhìn nhiệt kế, hãy nhìn con qua \”4 cửa sổ\”
Thay vì cứ 15 phút lại đo nhiệt độ một lần, mẹ hãy quan sát con qua 4 yếu tố then chốt:
- THỞ: Con thở đều, êm hay thở nhanh, gấp, có rút lõm lồng ngực hay tím tái không? Nhịp thở là dấu hiệu trung thực nhất về sức khỏe của con.
- CHƠI: Sau khi uống hạ sốt và hạ nhiệt được một chút, con có tỉnh táo lại, đòi đồ chơi hay cười với mẹ không?
- ĂN – UỐNG: Con có chịu bú, chịu uống nước không? Nếu bỏ uống hoàn toàn hoặc nôn mọi thứ thì rất đáng lo.
- TỈNH TÁO: Ánh mắt con còn \”có hồn\”, nhận ra mẹ không, hay lờ đờ, gọi hỏi không phản ứng?
Mẹo nhỏ: Hãy quan sát con sau khi thuốc hạ sốt đã ngấm khoảng 30–60 phút. Nếu con bật dậy chơi lại, đó là tín hiệu cực kỳ an tâm.
3. Những sai lầm phổ biến khi hạ sốt cần tránh
- Hạ sốt theo con số: Mục tiêu của thuốc hạ sốt là giúp con dễ chịu hơn, chứ không phải ép nhiệt độ về đúng mốc 37 độ bằng mọi giá.
- Dùng thuốc sai liều: Thuốc hạ sốt Paracetamol phải tính theo CÂN NẶNG (10–15 mg/kg mỗi lần), không tính theo tuổi. Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ.
- Lạm dụng kháng sinh: Sốt cao đến mấy cũng không có nghĩa là phải dùng kháng sinh. Phần lớn các đợt sốt ở trẻ đi nhà trẻ là do virus, mà kháng sinh thì hoàn toàn vô dụng với virus.
- Quên bù nước: Đây là việc quan trọng nhất! Khi sốt con mất nước rất nhanh. Hãy cho con uống nước, sữa hoặc Oresol (pha đúng tỉ lệ) từng chút một, nhiều lần trong ngày.
4. Khi nào cần đưa con đi khám ngay? (Bảng Cờ Đỏ)
- Khó thở, thở rít, tím môi.
- Co giật, li bì, gọi không tỉnh, người mềm nhũn.
- Phát ban tím không mờ đi khi ấn tay.
- Nôn ra dịch xanh, nôn liên tục, mất nước nặng (6–8 tiếng không tiểu).
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên (luôn phải đi khám ngay).
- Sốt 39–40°C không hạ sau khi dùng thuốc đúng cách, hoặc sốt kéo dài trên 3 ngày.
- Bỏ ăn uống, nôn mọi thứ.
- Mẹ thấy bất an — trực giác của người mẹ rất quan trọng, nếu lo lắng hãy đưa con đi khám để yên tâm.
Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đưa người bệnh tới cơ sở y tế để được bác sĩ trực tiếp thăm khám.